ΔΙΑΦΟΡΑ
«Τα μπάτζετ δεν παίζουν μπάλα»; Το μυαλό σας και μια λύρα!
Ο Παναθηναϊκός με τη συμμετοχή του στον 3ο προκριματικό γύρο και στα play offs της διοργάνωσης του Γιουρόπα Λιγκ, έχει εξασφαλίσει 450.000 ευρώ συν τα 2,4 εκατ. ευρώ μπόνους από την UEFA για την παρουσία του στους ομίλους, ενώ μαζί με ΠΑΟΚ και Ολυμπιακό θα μοιραστεί το market pool της διοργάνωσης που είναι κοντά στα τέσσερα εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή Ολυμπιακός και ΠΑΟΚ, θα εισπράξουν περίπου 1,3 εκατ. ευρώ. Με βάση όλα αυτά, το συνολικό ποσό ξεπερνάει τα 4 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι συγκεκριμένες ποδοσφαιρικές εταιρείες ευελπιστούν να αυξηθεί κι άλλο ανάλογα με την πορεία τους. Κάθε νίκη στους ομίλους δίνει 360.000 ευρώ και κάθε ισοπαλία 120.000, ενώ ο πρώτος στον όμιλο θα λάβει 500.000 και ο δεύτερος 250.000. Από εκεί και πέρα, η πρόκριση στους «32» του Europa League αποφέρει άλλες 500.000 ευρώ. Από όλο αυτό το πακέτο απέχει για τους γνωστούς λόγους η ΑΕΚ. Επίσης με τη θέση που έχει πλέον η εταιρεία στην ευρωπαϊκή αγορά του επαγγελματικού ποδοσφαίρου φαίνεται ότι θα αποτελεί άθλο να καταφέρει να μπει σε ομαλούς και στα χρόνια που έρχονται. Κάτι που πολύ φοβάμαι θα μεγαλώσει την απόσταση που την χωρίζει από τους άλλους τρεις.
Γιατί ισχυρίζομαι κάτι τέτοιο; Γιατί στο ποδόσφαιρο των ΠΑΕ την πορεία της κάθε ομάδας την καθορίζουν τα οικονομικά δεδομένα. Ας το δούμε λίγο από τη αρχή.
Δε θα ήταν σωστό να υποθέσουμε ότι οι ποδοσφαιριστές που σε καθεστώς επαγγελματικού ποδοσφαίρου μετατρέπονται σε εμπορεύματα που πωλούνται, αγοράζονται πάντοτε στην αξία τους.
Οι οπαδοί της αντιεπιστημονικής θεωρίας «τα μπάτζετ δεν παίζουν μπάλα» για να στηρίξουν την άποψη τους, στέκονται πάνω σε αυτό το γεγονός, όπως και στο ότι είναι αρκετά συχνή και διαδεδομένη στο χώρο του κερδοσκοπικού ποδοσφαίρου η τακτική της υπερκοστολόγησης για την νομιμοποίηση χρημάτων που έχουν προέλθει από σκοτεινές διαδρομές. Είναι γνωστό πάντως πως σε όλα τα καπιταλιστικά παιδία (τέτοιο είναι και το ποδόσφαιρο της αγοράς) τα εμπορεύματα πωλούνται πάνω ή κάτω από την αξία τους και ότι χρειάζονται πολύ καθορισμένες συνθήκες για να πουληθούν ακριβώς στην αξία τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι αν ψωνίζεις από τα ποδοσφαιρικά «καλάθια» και από τα αζήτητα της ποδοσφαιρικής αγοράς έχεις και πολλές πιθανότητες να παρουσίασης μια κανονική ΑΕΚ, όπως κατά κόρον διαδίδουν οι γνωστοί κύκλοι της οικογένειας μας.
Η αξία είναι μια καθορισμένη κοινωνική σχέση στο εμπορευματοποιημένο ποδόσφαιρο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο καταμερισμός στην παραγωγή ποδοσφαιριστών γίνεται αυθόρμητα και όχι με σχέδιο. Κάθε ιδιοκτήτης ποδοσφαιρικής ομάδας, από την μεγαλύτερη ΠΑΕ, μέχρι το σωματείο της γειτονιάς που χρησιμοποιεί τις ακαδημίες ως μέσο επιβίωσης, διαχειρίζεται μόνο του τον σχεδιασμό παραγωγής ποδοσφαιριστών (στην απίθανη περίπτωση που υπάρχει κάτι τέτοιο) χωρίς να ξέρει ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες. Πόσες φορές δεν έχετε ακούσει ότι δεν υπάρχουν πια αξιόλογα πλάγια μπακ;… ή ότι έχουμε έλλειψη από καλούς τερματοφύλακες. Λογικά φαινόμενα όταν όλα γίνονται στην τύχη.
Η αγορά του επαγγελματικού ποδοσφαίρου έχει και τις δικές της ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα: ο καλύτερος επιθετικός του κόσμου δεν θα έχει ποτέ την ίδια τιμή με τον καλύτερο τερματοφύλακα του κόσμου, κι ας είναι ο τερματοφύλακας περισσότερο χρήσιμος στην διαδρομή της ομάδας. Στον επαγγελματικό αθλητισμό σημασία έχει να είσαι πολύτιμος στην βιομηχανία του θεάματος. Ένα άλλο που επηρεάζει την τιμή των ποδοσφαιριστών – προϊόντων είναι η υπερπαραγωγή σε κάποια θέση που μπορεί να προκύψει από τον άναρχο τρόπο λειτουργίας τον υποδομών που περιγράφαμε παραπάνω. Τι θα γίνει όταν θα υπάρχει υπερπαραγωγή κεντρικών αμυντικών; Εύκολο να συμβεί μιας και είναι μια θέση που δεν απαιτεί ιδιαίτερο ταλέντο, αρκεί να είσαι σοβαρός, συγκεντρωμένος και με μια σωστή σωματοδομή. Αν είσαι και γρήγορος κάνεις τη διαφορά. Επειδή λοιπόν είναι πολύ πιθανό να έχουμε περισσότερους κεντρικούς αμυντικούς από όσους χρειάζεται η ποδοσφαιρική αγορά, η τιμή ενός τέτοιου ποδοσφαιριστή θα πέσει κάτω από την αξία του.
Πράγματι, η διαφορά μεταξύ της τιμής και της αξίας του ποδοσφαιριστή στην αγορά του επαγγελματικού ποδοσφαίρου είναι εντελώς αναπόφευκτη. Γι’ αυτό η τιμή κάθε ποδοσφαιριστή – εμπορεύματος δεν μπορεί, κατά γενικό κανόνα, να συμπίπτει με την αξία. Αντίθετα, κανόνας είναι η διαφορά της τιμής από την αξία. Χάρη σ’ αυτήν τη διαφορά εμφανίζεται η αξία του ποδοσφαιριστή – εμπορεύματος, οι διακυμάνσεις των τιμών, άλλοτε πάνω και άλλοτε κάτω από την αξία, συμψηφίζονται αμοιβαία και, για το σύνολο των ποδοσφαιριστών – εμπορευμάτων, για ένα μεγαλύτερο ή μικρότερο χρονικό διάστημα, ο μέσος όρος των τιμών συμπίπτει με την αξία. Δεν ισχύει λοιπόν σε καμία περίπτωση αυτό που λένε όσοι πατάνε στην υπαρκτή διακύμανση τιμής – αξίας των ποδοσφαιριστών, για να ισχυριστούν ότι είναι δυνατό με σύνολο χρημάτων δύο και τρεις φορές λιγότερα από των ανταγωνιστών σου, να φτιάξεις μια ομάδα αντάξια τους.
Επαναλαμβάνω: είναι εντελώς φυσικό ότι σε περιβάλλον κερδοσκοπικού ποδοσφαίρου με ποδοσφαιριστές – εμπορεύματα, που συνδέονται μόνο μέσω της αγοράς, η αξία τους να μην μπορεί να εκδηλώνεται παρά μόνο ως μέση, κοινωνική, μαζική νομοτέλεια, με την αλληλοαπόσβεση των ατομικών αποκλίσεων προς τη μια ή την άλλη πλευρά, συνυπολογίζοντας και τις περίεργες ανατιμήσεις των ποδοσφαιριστών – προϊόντων. Στο τέλος όμως του λογαριασμού και σε βάθος χρόνου η πιο ακριβή ομάδα θα έχει ξεκάθαρο πλεονέκτημα.
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό: η απόκλιση της τιμής του ποδοσφαιριστή εμπορεύματος από την αξία του δεν καταργεί την «αξία». Ακριβώς με τις διακυμάνσεις των τιμών γύρω από την αξία των ποδοσφαιριστών πραγματοποιείται ο νόμος της αξίας. Έτσι εφαρμόζεται η οικονομική χούντα του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, εκεί που η θέση της ομάδας καθορίζεται από τη θέση της εταιρείας, με πρόχειρα να μου έρχονται κάποια παραδείγματα όπως αυτό της γειτονικής Βουλγαρίας που ιστορικές μεγάλες ομάδες με τεράστιο κόσμο όπως η ΤΣΣΚΑ και η Λέφσκι, κινούνται στη σκιά κάποιας οικονομικά εύρωστης Λουγκοντόρετς. Ή το παράδειγμα τις ουρανοκατέβατης ομάδας σφραγίδας, χωρίς ιστορία, χωρίς κόσμο, αλλά με δυνατό ιδιοκτήτη την πολυεθνική Red Bull… την RB Λειψίας, για πολλούς την πιο μισητή ομάδα του κόσμου!
Ελπίζω να μη σας μπέρδεψα και να σας βοήθησα να αντισταθείτε στη λοβοτομή της Καθεστωτικής Μιντιοκρατίας που θέλει να αποσυνδέσει την οικονομία από την πορεία μιας επαγγελματικής ποδοσφαιρικής ομάδας.
Μιας και είπα λοβοτομή θα κλείσω το κείμενο κάπως έτσι: μελετώντας τα ιστορικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας που πρώτη απ΄ όλους απαγόρευσε η Σοβιετική Ένωση ως απάνθρωπη το 1950, διάβαζα στις μαρτυρίες κάποιου γιατρού που ειδικευόταν στην επέμβαση της λοβοτομής στα τέλη της δεκαετίας του ’40, να εξηγεί ότι έκαναν απλά μια τοπική νάρκωση, γιατί ο ασθενής δεν ένιωθε πόνο, αφού ο εγκέφαλος είναι «ο τα πάντα αλγών και ανάλγητος ων». Στον πλανήτη ΑΕΚ ο εγκέφαλός αρκετών οπαδών της αναπαύεται στα χέρια των ειδικών της Καθεστωτικής Μιντιοκρατίας. Δεν έχουν ανάγκη να μας βάλουν στο χειρουργείο. Απλά με διάφορα τρικ, συντηρούν τα πάντα σε κατάσταση νάρκωσης. Από αυτήν προκύπτει η απάθεια των οπαδών της ΑΕΚ σε μια σειρά από καταστάσεις. Γι’ αυτό λοιπόν κι εγώ αισθάνομαι την ανάγκη να γράφω τέτοια κείμενα, σαν μια άσκηση μέσα στο πραγματικό, μακριά από κάθε παραμύθιασμα, πλησίασμα στο γήπεδο όπου δοκιμάζεται η ανθρώπινη ύπαρξη.
ΥΓ. Η αληθινή αγάπη για την ΑΕΚ, όπως εκφράζεται από τον εκάστοτε μεγαλομέτοχο, είναι όπως τα φαντάσματα: πολλοί μιλούν γι’ αυτήν, αλλά κανείς δεν την έχει δει.
Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου 2016
Παναγιώτης Αλιατάς
aliatas74@gmail.com
