EDITORIALS
Τι είναι πραγματικά το «κατεστημένο»;
Πολλές φορές ακούμε τη λέξη «κατεστημένο» στο ποδόσφαιρο και στην κοινωνία. Τι είναι όμως πραγματικά; Όπως μας διδάσκει η ιστορία και η κοινωνιολογία, το κατεστημένο δεν είναι μόνο ένας πρόεδρος ή μια ομάδα. Είναι ένα ολόκληρο πλέγμα συμφερόντων που αποτελείται από επιχειρηματίες, κανάλια και «τεχνοκράτες». Πολύ απλά και για ευνόητους λόγους, θέλουν να ελέγχουν τα πάντα κάτω από το τραπέζι, μακριά από τα μάτια του κόσμου.
Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο όρος «κατεστημένο» είναι ακαθόριστη, επιστημονικά ακαταστάλαχτη έννοια, όμως η χρησιμοποίηση του όρου στο επίπεδο του επαγγελματικού – κερδοσκοπικού αθλητισμού, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ της αγοράς, επιβάλλει τη διευκρίνισή του. Εκτός από την απροσδιοριστία του πρέπει να επισημανθεί ότι ο όρος «κατεστημένο» στην ευρύτερη καθημερινότητα της κοινωνίας, μπαίνει στο τρέχον λεξιλόγιο μεταπολεμικά. Η απάντηση στο «γιατί» αυτής της καθυστερημένης γενίκευσης στη χρήση του όρου «κατεστημένο», είναι ότι με τον όρο αυτό γίνεται μια συνειδητή και εσκεμμένη αλλαγή στο τι θεωρούμε σημαντικό και στο πώς κοιτάμε το κάθε ζήτημα που μας προβληματίζει.
Κάθε φορά που μιλάμε για τις αδικίες που έχει υποστεί η ΑΕΚ όλα αυτά τα χρόνια, η συζήτηση μετατοπίζεται επίτηδες προς το «κατεστημένο», ώστε να αποσπάται η προσοχή από την πραγματική αιτία: τα οικονομικά συμφέροντα και τη μετατροπή του ποδοσφαίρου σε μια βιομηχανία τεράστιων εσόδων και κοινωνικού ξεπλύματος.
Κάθε φορά που επισημαίνουμε ότι δεν είναι φυσιολογικό το ελληνικό μπάσκετ να περιορίζεται στη μονομαχία του Ολυμπιακού–Χαλυβουργίας και του Παναθηναϊκού–Βιανέξ, με την ΑΕΚ στο περιθώριο σαν φτωχό συγγενή και κομπάρσο, η συζήτηση μετατοπίζεται επίτηδες στο «κατεστημένο της Ευρωλίγκας». Έτσι αποκρύπτεται η πραγματική αιτία: η ακραία εμπορευματοποίηση του αθλήματος, που γέννησε την Ευρωλίγκα, που πριν την έλεγαν Σουπρολίγκα και αύριο θα τη λένε NBA Europe.
Η συζήτηση για το «Κατεστημένο» είναι η πιο βολική κατάσταση για το «Κατεστημένο». Αντί να μιλάμε για τις μεγάλες κοινωνικές δυνάμεις και τον κόσμο που πρέπει να ενεργοποιηθεί, η κουβέντα μεταφέρεται επίτηδες στα πάρε‑δώσε, τα συμφέροντα και τις διασυνδέσεις των «από πάνω». Η συζήτηση φεύγει από τον λαό και τις πραγματικές κοινωνικές πιέσεις που πρέπει να ασκήσει και μεταφέρεται σε ένα επίπεδο παρασκηνίου, συμφερόντων και σχέσεων εξουσίας. Η προσοχή μετατοπίζεται από το «τι θέλει και τι ζει ο κόσμος» στο «τι βολεύει τους ισχυρούς».
Στο τοπίο του σύγχρονου εμπορευματοποιημένου αθλητισμού, όπου η ισχύς συγκεντρώνεται στα χέρια ισχυρών οικονομικών παραγόντων, ο έλεγχος παραμένει προνόμιο των λίγων. Οι συχνές αντιπαραθέσεις μεταξύ των «αδικημένων» αφεντικών του «αθλητισμού» της αγοράς πηγάζουν από μια αγωνιώδη προσπάθεια διεκδίκησης θέσης εντός αυτού. Στην ουσία, η κριτική τους δεν στρέφεται κατά του κατεστημένου, αλλά αποτελεί εκδήλωση της επιθυμίας τους να βρεθούν οι ίδιοι στο τιμόνι της κερδοφόρας μηχανής ή έστω να διεκδικήσουν ένα μεγαλύτερο κομμάτι από την πίττα.
ΥΓ1. Όταν μια ομάδα λειτουργεί ως επιχείρηση, ο στόχος δεν είναι το «ευ αγωνίζεσθαι». Το «ευ αγωνίζεσθαι» το θυμούνται μόνο για λόγους μάρκετινγκ και κοινωνικού ξεπλύματος. Το μόνο που ενδιαφέρειβτις οικονομικές εξουσίες των ΠΑΕ – ΚΑΕ είναι η μεγιστοποίηση της ισχύος και του κέρδους. Σε ένα τέτοιο μοντέλο, ο έλεγχος των θεσμών (ομοσπονδίες, διαιτησία, πειθαρχικά όργανα) είναι στρατηγικό πλεονέκτημα. Άρα, όποιος είναι «απ’ έξω», δεν είναι πολεμιστής του «Κατεστημένου». Απλά φωνάζει γιατί το πλεονέκτημα το έχει ο ανταγωνιστής του.
ΥΓ2. Οι επιχειρηματίες του «αθλητισμού» της αγοράς που διαμαρτύρονται για την «κλειστή» Ευρωλίγκα ή για το «κλειστό» (με άλλους τρόπους και διαφορετική μεθοδολογία) Τσάμπιονς Λινγκ, ασκούν μια βολική κριτική. Δεν αμφισβητούν την εμπορευματοποίηση, αλλά το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν είναι οι κυρίαρχοι μέτοχοι στο «χρηματιστήριο» της βιομηχανίας του αθλητικού θεάματος.
ΥΓ3. Όπως σε κάθε κλάδο της οικονομίας, έτσι και στον «αθλητισμό» της αγοράς, το «μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό». Ο έλεγχος τείνει να συγκεντρώνεται σε ελάχιστα χέρια (πολυιδιοκτησίες, τηλεοπτικά δικαιώματα, χορηγίες). Αυτό νομοτελειακά αποκλείει τους υπόλοιπους, οι οποίοι μετατρέπονται σε «επαναστάτες» μόνο μέχρι να βρουν την ευκαιρία να μπουν και αυτοί στο παιχνίδι αν είναι «μεγάλοι» παίκτες ή μέχρι να τους πετάξουν κάποιο μεγαλύτερο «κόκκαλο» αν είναι μικρομεσαίοι παίκτες.
Facebook
Twitter
Instagram
Email
