Η φτώχεια είναι πιο φρόνιμη αν νιώθει ότι φταίει

Tο διάγγελμα Μητσοτάκη δεν ήταν τίποτε άλλο από μια αναπαραγωγή βαρύγδουπου λόγου, πατριωτικών κλισέ και κοινωνικής στοχοποίησης

rproject.gr, Νικόλας Κολυτάς

Ήταν μια προ­σπά­θεια με­τά­βα­σης από τον κοι­νω­νι­κό αυ­το­μα­τι­σμό στον κοι­νω­νι­κό κα­νι­βα­λι­σμό. Στην αυ­το­προ­στα­σία ως απο­τέ­λε­σμα επι­βο­λής και όχι ως εν­συ­ναί­σθη­τη επι­λο­γή. Και αυτό χρή­ζει προ­σο­χής.

Δέκα χρό­νια κρί­σης στην Ελ­λά­δα είναι αρ­κε­τά ώστε να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σει κα­νείς λέ­ξεις όπως «δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον» ή «ση­κώ­νου­με το βάρος της πα­τρί­δας». Να κα­τα­νο­ή­σει ότι η συλ­λο­γι­κο­ποί­η­ση της ευ­θύ­νης που βα­ρύ­νει πρω­τί­στως την κυ­βέρ­νη­ση, απο­σκο­πεί στο να μας κα­τα­στή­σει συ­νε­νό­χους σε ένα χρό­νιο έγκλη­μα. Να στιγ­μα­τί­σει και να διαι­ρέ­σει το κοι­νω­νι­κό σύ­νο­λο σε «επι­πό­λαιους» και συ­νε­τούς, σε «ανεύ­θυ­νους» και υπεύ­θυ­νους. Να δη­μιουρ­γή­σει ένα νέο κα­θε­στώς άκρι­της υπα­κο­ής και πει­θάρ­χη­σης.

Την ώρα που τα δη­μό­σια νο­σο­κο­μεία κα­ταρ­ρέ­ουν, που οι για­τροί εξο­ντώ­νο­νται, που οι ΜΕΘ δεν επαρ­κούν, που μα­ζι­κά tests δε γί­νο­νται, ο Μη­τσο­τά­κης προ­τί­μη­σε να εξαγ­γεί­λει μια σειρά αστυ­νο­μι­κών μέ­τρων, αντί για μια σειρά μέ­τρων κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας. Και αυτό είναι μια εγκλη­μα­τι­κή ευ­θύ­νη. Ήταν απί­στευ­τα ει­λι­κρι­νής χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τα λόγια του Ρού­σβελτ: «Ο έπαι­νος ανή­κει στον άν­θρω­πο που είναι πραγ­μα­τι­κά στην αρένα, με πρό­σω­πο γε­μά­το ιδρώ­τα και αίμα, που έχει όμως εν­θου­σια­σμό και αφο­σί­ω­ση, γιατί ξο­δεύ­ει τον εαυτό του σε έναν άξιο σκοπό».

Πράγ­μα­τι. Οι για­τροί, οι νο­ση­λευ­τές, οι τραυ­μα­τιο­φο­ρείς και όλο το προ­σω­πι­κό των νο­σο­κο­μεί­ων, έχει ρι­χθεί σε μια αρένα. Σε μια ρω­μαϊ­κή αρένα χωρίς πα­νο­πλία. Πράγ­μα­τι τα πρό­σω­πά τους είναι γε­μά­τα με ιδρώ­τα και αίμα. Και γι’ αυτό υπάρ­χουν ευ­θύ­νες από τους αρ­μό­διους. Πράγ­μα­τι έχουν πρω­το­φα­νή εν­θου­σια­σμό και αφο­σί­ω­ση. Και αυτό τους τιμά. Πράγ­μα­τι ξο­δεύ­ουν τον εαυτό τους σε έναν άξιο σκοπό. Και αυτό το τε­λευ­ταίο είναι η πιο αι­σχρή πα­ρα­δο­χή. Η πα­ρα­δο­χή ότι οι υγειο­νο­μι­κοί χωρίς καμία μέ­ρι­μνα και φρο­ντί­δα, θυ­σιά­ζουν τους εαυ­τούς τους γιατί δεν κάνει κάτι άλλο ο Μη­τσο­τά­κης και οι συν αυτώ.

Όταν ένας πρω­θυ­πουρ­γός είναι τόσο γεν­ναιό­δω­ρος στο ξό­δε­μα αν­θρώ­πων, μάλ­λον κάτι έχει πάει πολύ λάθος. Κά­ποιοι «ηρω­ο­ποιού­νται» για να κρυ­φτούν από πίσω τους κά­ποιοι άλλοι. Κά­ποιοι τόσο μι­κροί και υπο­κρι­τές, που ακόμη και τώρα προ­τι­μούν να δη­μιουρ­γή­σουν ένα πρό­πλα­σμα αστυ­νο­μι­κού κρά­τους, παρά να στη­ρί­ξουν έμπρα­κτα την κοι­νω­νία με μα­ζι­κά tests, με προ­σλή­ψεις για­τρών, με επι­τά­ξεις ιδιω­τι­κών νο­σο­κο­μεί­ων και κλι­νι­κών. Ξανά λοι­πόν: Δεν υπάρ­χουν άν­θρω­ποι για ξό­δε­μα. Δεν έχει ση­μα­σία αν κά­ποιος πε­θαί­νει από κο­ρω­νο­ϊό ή μη­τσο­τα­κι­σμό. Έχει ση­μα­σία ότι πε­θαί­νει. Δεν έχει ση­μα­σία αν πε­θαί­νει με δι­θυ­ράμ­βους ή με λυγ­μούς. Έχει ση­μα­σία ότι πε­θαί­νει.

Και όσο κό­σμος πε­θαί­νει, η επι­κοι­νω­νία ζει και βα­σι­λεύ­ει. Γιατί χρειά­ζο­νται «απο­θέ­μα­τα σθέ­νους και υπο­μο­νής για να ξε­πε­ρά­σου­με την κρίση». Γιατί «η πα­τρί­δα περνά στα χέρια μας». Γιατί «Ελ­λά­δα εί­μα­στε όλοι». Κλισέ, τσι­τά­τα, λα­μπι­ρί­ζου­σες αο­ρι­στί­ες. Και μαζί με αυτά και λίγη αγιο­ποί­η­ση του κυ­ρί­ου Τσιό­δρα που η ομο­λο­γου­μέ­νως ευ­γε­νι­κή φυ­σιο­γνω­μία του αξιο­ποιεί­ται στην επι­βο­λή αυτής της κοι­νω­νι­κής συ­ναί­νε­σης που απο­ζη­τού­σαν δε­κα­ε­τί­ες. Λίγο να δει κα­νείς τα ρε­πορ­τάζ που σκια­γρα­φούν το προ­φίλ του μει­λί­χιου επι­στή­μο­να αντι­λαμ­βά­νε­ται πολλά. Άλ­λω­στε και ο ίδιος ο Μη­τσο­τά­κης στο διάγ­γελ­μα ανα­φέρ­θη­κε στον Τσιό­δρα που πριν λίγες μέρες «μί­λη­σε με ένα κόμπο στο λαιμό».

Νο­μί­ζω αξί­ζει να στα­θού­με στο εξής. Δεν υπάρ­χουν πε­ρί­ο­δοι ανα­στο­λής της τα­ξι­κό­τη­τας των κοι­νω­νιών. Πε­ρί­ο­δοι που δύο κό­σμοι εκ δια μέ­τρου αντί­θε­τοι ενώ­νο­νται για το «συλ­λο­γι­κό καλό». Γιατί απλού­στα­τα υπάρ­χει δια­φο­ρε­τι­κή αντί­λη­ψη αυτού του συλ­λο­γι­κού καλού. Αντί­θε­τα, σε πε­ριό­δους όπως η ση­με­ρι­νή οι αντι­θέ­σεις αυτών των κοι­νω­νιών απο­κτούν νέα διά­στα­ση. Γιατί το δια­κύ­βευ­μα αυτών των αντι­θέ­σε­ων δεν είναι οι επι­μέ­ρους κα­τα­πιέ­σεις στη ζωή αλλά η ίδια η ζωή ως έν­νοια. Και αυτό δεν είναι δι­χα­σμός. Είναι η κα­λύ­τε­ρη συ­στρά­τευ­ση στην υπη­ρε­σία του αν­θρώ­που. Ο ελά­χι­στος αν­θρω­πι­σμός σε μια τε­ρα­τώ­δη κα­τά­στα­ση.

Και όποιος δεν το βλέ­πει αυτό, μάλ­λον φλερ­τά­ρει με το θά­να­το.

*Ο τί­τλος προ­έρ­χε­ται από στίχο του Γιάν­νη Αγ­γε­λά­κα και μάλ­λον θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί πολ­λές φορές στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες.