Οι Παράγοντες του Συστήματος

Το σύστημα έχει την τάση να «αγοράζει» ανθρώπους. Παίρνει άτομα που ξεκίνησαν από χαμηλά, τους δίνει ένα πόστο, μια καλή θέση, και τους μετατρέπει σε πιστά σκυλιά του συστήματος. Εμείς, ως οπαδοί που θέλουμε να κάνουμε την διαφορά μέσα από την σκέψη και τον συλλογισμό, ως οπαδοί που δεν ξεκινάμε ούτε σταματάμε την ύπαρξη μας σε κάποια εξέδρα, αλλά είμαστε και ενεργοί πολίτες, κομμάτι της κοινωνίας και σκεπτόμενα όντα. Και μέσα σε όλα αυτά είμαστε και οπαδοί της ΑΕΚ, της ομάδας που γεννήθηκε από τον διωγμό και τον αγώνα για επιβίωση, οφείλουμε να έχουμε τα μάτια μας δεκατέσσερα.

Όπως θα έχετε καταλάβει αναφέρομε στα στελέχη του συστήματος, τους λεγόμενους «Ελίτ» της κάθε διαφορετικής εταιρείας ή συνομοσπονδίας που δραστηριοποιείται στο χώρο της κερδοσκοπικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης του αθλητικού θεάματος. Συγγενής όρος προς εκείνον του «κατεστημένου» που αναλύσαμε σε προηγούμενο άρθρο.

Για να γίνω πιο κατανοητός σχετικά με τον όρο «ελίτ» θα μιλήσουμε με συγκεκριμένα παραδείγματα:

Ο Μάκης Γκαγκάτσης είναι ένας «ελίτ» αθλητικός παράγοντας, πρόεδρος της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας. Πριν αναλάβει το σημερινό του ρόλο ήταν «ελίτ» παράγοντας της ΠΑΕ ΠΑΟΚ. Η μετακίνηση είναι χαρακτηριστικό των «ελίτ» παραγόντων του κερδοσκοπικού αθλητισμού για διαφορετικούς σε κάθε περίπτωση λόγους και σκοπούς. Η Ανθή Παπακώστα για παράδειγμα, πρώην «ελίτ» στέλεχος της ΠΑΕ ΑΕΚ για περίπου 20 χρόνια, σήμερα έχει διοικητικό-επιχειρησιακό ρόλο μέσα στην Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ), ως συντονίστρια / διευθύντρια λειτουργίας του προπονητικού κέντρου της ΕΠΟ στην Παιανία. 

Ο Κώστας Καραπαπάς είναι ένας  «ελίτ» παράγοντας, γνωστός για τη μακρόχρονη παρουσία του στην ΠΑΕ Ολυμπιακός. Κάποτε ήταν δημοσιογράφος σε ραδιοφωνικές εκπομπές επικοινωνίας με φιλάθλους και από το 2019 κατέχει ανώτατες διοικητικές θέσεις στην ΠΑΕ Ολυμπιακός, συμβάλλοντας στη στρατηγική και επικοινωνιακή του πολιτική. Θεωρείται στενός συνεργάτης του προέδρου Βαγγέλη Μαρινάκη.

Ο Λεωνίδας Μπουτσικάρης είναι ένας «ελίτ» παράγοντας της ΠΑΕ Παναθηναϊκός. Ένας δικηγόρος που ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του το 2002 στο δικηγορικό γραφείο του Αλέξανδρου Κατσαντώνη, μέχρι το 2009 που ίδρυσε το δικό του γραφείο. Το 2011, στη δίκη του “Koriopolis”, (Το Koriopolis ήταν ένα μεγάλο σκάνδαλο στο ελληνικό ποδόσφαιρο που αποκαλύφθηκε το 2011 και αφορούσε στημένους αγώνες, παράνομο στοιχηματισμό και εγκληματική οργάνωση) εκπροσωπούσε τέσσερις από τους κατηγορούμενους.

Σημείωση: Θα έβαζα εδώ και τον απόλυτο «ελίτ» παράγοντα της οικονομικής εξουσίας της ΑΕΚ σε ποδόσφαιρο και μπάσκετ: Αλέξη Αλεξίου, αλλά αρνούμαι να βάλω τη λέξη «ελίτ» δίπλα στο όνομα του ούτε καν με την έννοια που εδώ ισχύει ο χαρακτηρισμός «ελίτ».

Ας επανέλθουμε όμως στον γενικότερο όρο «ελίτ» που χρησιμοποιήθηκε αρχικά, κατά τρόπο συστηματικό, από τους Ιταλούς θεωρητικούς Βιλφρέντο Παρέτο και Γκαετάνο Μόσκα και τον εξιταλισμένο Γερμανό Ρόμπερτ Μίχελς, καθώς και, λιγότερο, από τον Γάλλο Σορέλ για να τονιστεί η ιδιαιτερότητα και ο ολιγαρχικός χαρακτήρας μιας εξουσιαστικής ομάδας. Της εξουσιαστικής ομάδας που αντιμετωπίστηκε και αναλύθηκε σαν μια ομάδα κατά κάποιον τρόπο αποκομμένη από τις συνολικές κοινωνικές διαδικασίες, που επιβάλλεται από τα έξω και τα πάνω στο κοινωνικό σώμα. Μην ξεχνάμε ότι κάθε σύνολο οπαδών ή φιλάθλων μιας ομάδας αποτελεί πάνω απ’ όλα ένα κοινωνικό σώμα. Τον όρο «ελίτ» χρησιμοποίησε αργότερα ο Ούγγρος κοινωνιολόγος Καρλ Μάνχαϊμ για να συλλάβει και να περιγράψει κυρίως τους διανοούμενους της ευρύτερης κοινωνικής ζωής της εποχής του σαν μια ξεχωριστή και κοινωνικά ανεξάρτητη ομάδα. Είναι φανερό ότι με τον όρο «ελίτ» αποδόθηκε το στοιχείο της ιδιαιτερότητας και ποιοτικής ανωτερότητας σε κατηγορίες προσώπων, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ξεφεύγουν από το κοινό μέτρο και γι’ αυτό λειτουργούν κυριαρχικά στο επίπεδο της εξουσίας ή του πνεύματος. Προπομποί του φασισμού (οι περισσότεροι παρά τη θέλησή τους), οι θεωρητικοί των «ελίτ» έχουν το κοινό χαρακτηριστικό να αντιμετωπίζουν το ιστορικό γίγνεσθαι στο επίπεδο της λειτουργίας των ηγετικών ομάδων, όχι των μαζικών κοινωνικών δυνάμεων, και κατά τούτο η προσέγγισή τους έχει σημεία τομής με εκείνη των (από κάθε άποψη λιγότερο συστηματικών) αναλυτών του αθλητικού «κατεστημένου».

Σήμερα οι απολογητές του κερδοσκοπικού ποδοσφαίρου – μπάσκετ, της αγοράς και των μεγάλων αφεντικών χρησιμοποιούν τη λέξη «ελίτ» και τα πανηγυρικά ρεπορτάζ για της «στελεχάρες» που έφερε η «προεδράρα» για να θωρακίσει την ΠΑΕ/ΚΑΕ με τρόπο που να επιχειρεί να περιγράψει μια μικρή ομάδα ανθρώπων που θεωρείται ότι είναι πιο ικανή, πιο έξυπνη ή πιο σημαντική από τους υπόλοιπους. Αυτοί οι άνθρωποι παρουσιάζονται σαν να είναι «φυσικοί ηγέτες» και σαν να είναι λογικό να παίρνουν τις μεγάλες αποφάσεις για όλους τους άλλους από τη στιγμή που είναι επιλογές του πανίσχυρου οικονομικού ηγέτη που έχει την εξουσία.

Η λογική αυτή λέει ουσιαστικά ότι η ιστορία και η κοινωνία κινούνται από λίγους ισχυρούς ανθρώπους, από ηγετικές ομάδες, και όχι από τη δράση του πολύ κόσμου. Δηλαδή, ότι οι μάζες απλώς ακολουθούν. 

Επαναλαμβάνω ότι αντιλήψεις που μας λένε ότι οι λίγοι «ανώτεροι» πρέπει να κυβερνούν και οι πολλοί να υπακούν. Κρύβουν μέσα τους πολύ φασισμό και χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και ανάλογη αντιμετώπιση.

Πολλές φορές ακούμε ότι το ποδόσφαιρο το ελέγχουν κάποιοι «παράγοντες», κάποιο «σύστημα» ή ένα «κατεστημένο». Δηλαδή μια μικρή ομάδα ισχυρών ανθρώπων που παίρνει τις αποφάσεις πίσω από κλειστές πόρτες για τις ομάδες, τα πρωταθλήματα, τα χρήματα και τους κανονισμούς. Προσπαθούν να μας πείσουν ότι οι λίγοι κάνουν την ιστορία, ενώ μια πιο κοινωνική ματιά λέει ότι την ιστορία τη φτιάχνουν οι πολλοί. 

Στο τέλος της ημέρας, το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ και κάθε αθλητικό θέαμα, δεν ανήκει στους «παράγοντες», στις «ελίτ» και στα «στελέχη» που κινούνται στα παρασκήνια. Ανήκει στους ανθρώπους που το έχτισαν με το πάθος, την αγάπη και την παρουσία τους στις κερκίδες. Η κριτική σκέψη και η συλλογική συνείδηση είναι τα μόνα αντίβαρα σε ένα σύστημα που επιχειρεί να μετατρέψει το ζωντανό σώμα της κοινωνίας σε παθητικό κοινό. Εμείς, ως σκεπτόμενοι πολίτες και συνειδητοί οπαδοί και κυρίως ως οπαδοί της ΑΕΚ, μιας ομάδας που γεννήθηκε μέσα από τον ξεριζωμό, την προσφυγιά και τους κοινωνικούς αγώνες, οφείλουμε να θυμόμαστε πάντα ότι η πραγματική δύναμη κατοικεί στις φωνές, στις επιλογές και στη συλλογική δράση των πολλών. Οφείλουμε να είμαστε οι θεματοφύλακες αυτών των αξιών.